Osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy w zakładzie pracy – obowiązek pracodawcy zgodnie z Kodeksem pracy

Bezpieczeństwo pracowników jest jednym z podstawowych obowiązków każdego pracodawcy. Jednym z kluczowych elementów systemu bezpieczeństwa i higieny pracy jest zapewnienie możliwości szybkiego udzielenia pierwszej pomocy osobom poszkodowanym. W tym celu przepisy Kodeksu pracy nakładają na pracodawcę obowiązek wyznaczenia osób odpowiedzialnych za udzielanie pierwszej pomocy oraz odpowiedniego przygotowania zakładu pracy.

Co mówi Kodeks pracy?

Zgodnie z art. 209 Kodeksu pracy, pracodawca jest zobowiązany do:

• wyznaczenia pracowników odpowiedzialnych za udzielanie pierwszej pomocy,
• wyznaczenia osób odpowiedzialnych za działania w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników,
• zapewnienia odpowiednich środków niezbędnych do udzielania pierwszej pomocy,
• dostosowania liczby wyznaczonych osób, ich przeszkolenia oraz wyposażenia do rodzaju i poziomu zagrożeń występujących w zakładzie pracy.

Przepisy nie określają konkretnej liczby osób wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy. Oznacza to, że pracodawca powinien sam ocenić potrzeby swojej organizacji, uwzględniając liczbę pracowników, system zmianowy, rozkład pomieszczeń, rodzaj wykonywanej pracy oraz występujące zagrożenia.

Kto może zostać wyznaczony do udzielania pierwszej pomocy?

Kodeks pracy nie wskazuje konkretnego stanowiska ani zawodu. Osobą wyznaczoną może zostać każdy pracownik, który:

• wyrazi zgodę na pełnienie tej funkcji,
• posiada odpowiednie przygotowanie lub zostanie skierowany na szkolenie z zakresu pierwszej pomocy,
• będzie w stanie skutecznie reagować w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia.

W praktyce warto wyznaczyć osoby dostępne na każdej zmianie roboczej, aby zapewnić ciągłość zabezpieczenia.

Czy szkolenie jest obowiązkowe?

Choć przepisy nie wskazują wprost częstotliwości szkoleń, pracodawca ma obowiązek zapewnić, aby osoby wyznaczone posiadały wiedzę i umiejętności niezbędne do skutecznego udzielania pierwszej pomocy.

Szkolenie powinno obejmować m.in.:

• ocenę stanu poszkodowanego,
• zasady wzywania służb ratunkowych,
• resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO),
• użycie automatycznego defibrylatora AED,
• postępowanie przy krwotokach, złamaniach, oparzeniach oraz utracie przytomności.

Regularne szkolenia i ćwiczenia praktyczne zwiększają skuteczność działań ratunkowych i pozwalają utrwalić zdobyte umiejętności.

Apteczki i wyposażenie pierwszej pomocy

Wyznaczenie pracowników to nie jedyny obowiązek pracodawcy. Niezbędne jest również zapewnienie odpowiednio wyposażonych apteczek oraz punktów pierwszej pomocy, jeżeli wymagają tego warunki pracy.

Apteczki powinny:

• znajdować się w łatwo dostępnych i odpowiednio oznakowanych miejscach,
• być regularnie kontrolowane i uzupełniane,
• zawierać wyposażenie dostosowane do charakteru wykonywanej pracy i występujących zagrożeń.

Dobrą praktyką jest umieszczenie przy apteczce listy osób wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy wraz z numerami kontaktowymi.

Czy pracownicy powinni wiedzieć, kto udziela pierwszej pomocy?

Tak. Pracodawca ma obowiązek poinformować wszystkich pracowników o osobach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy. Informacja ta powinna być łatwo dostępna, np. na tablicy informacyjnej, w intranecie firmy lub w instrukcjach BHP.

Dzięki temu w sytuacji zagrożenia każdy pracownik będzie wiedział, do kogo zwrócić się o pomoc.

Konsekwencje niewywiązania się z obowiązków

Brak wyznaczonych osób do udzielania pierwszej pomocy lub niewłaściwe przygotowanie zakładu pracy może zostać uznane za naruszenie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy może to skutkować wydaniem nakazów usunięcia nieprawidłowości, a w niektórych przypadkach również odpowiedzialnością wykroczeniową pracodawcy.

Co istotne, odpowiednie przygotowanie pracowników i organizacji pierwszej pomocy ma znaczenie nie tylko z punktu widzenia przepisów, ale przede wszystkim może uratować zdrowie lub życie osoby poszkodowanej.

Podsumowanie

Wyznaczenie osób odpowiedzialnych za udzielanie pierwszej pomocy jest ustawowym obowiązkiem każdego pracodawcy. Nie wystarczy jednak samo wskazanie pracowników – konieczne jest również zapewnienie im odpowiedniego przeszkolenia, wyposażenia oraz stworzenie sprawnie funkcjonującego systemu reagowania na wypadki.

Dobrze zorganizowana pierwsza pomoc w miejscu pracy to nie tylko spełnienie wymagań Kodeksu pracy, ale przede wszystkim inwestycja w bezpieczeństwo pracowników i budowanie kultury odpowiedzialności w organizacji.