Nowelizacja Kodeksu pracy – ochrona przed czynnikami reprotoksycznymi

Od 29 czerwca 2024 r. wchodzi w życie nowelizacja Kodeksu pracy, która wprowadza istotne zmiany w zakresie ochrony zdrowia pracowników, rozszerzając katalog czynników szkodliwych o czynniki reprotoksyczne. Poniżej znajdują się kluczowe informacje dotyczące zmian, definicji, grup narażonych oraz nowych obowiązków pracodawców.

Zmiany w Kodeksie pracy

Nowelizacja polega na zmianie art. 222 Kodeksu pracy (k.p.), który dotychczas mówił o ochronie przed substancjami rakotwórczymi i mutogennymi. W nowym brzmieniu katalog ten rozszerza się dodatkowo o substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu reprotoksycznym, które mogą wpływać szkodliwie na rozrodczość.

Definicja czynników reprotoksycznych

Czynniki reprotoksyczne to substancje oraz mieszaniny, które mogą powodować nieodwracalne zmiany i wywierać niekorzystny wpływ na funkcje seksualne, płodność u mężczyzn i kobiet oraz na rozwój potomstwa. Mogą one prowadzić do zaburzeń takich jak:

  • Zaburzenia płodności
  • Wady wrodzone
  • Problemy w przebiegu ciąży
  • Zmiany hormonalne

Przykłady substancji reprotoksycznych:

  • Metale i ich związki (ołów, kadm, chrom, nikiel, kobalt, rtęć, metylortęć)
  • Związki boru (tritlenek diboru, kwas borowy, borany)
  • Tlenek węgla
  • Niektóre pestycydy i biocydy
  • Ftalany
  • Rozpuszczalniki organiczne (np. etanol, 2-metoksyetanol, 2-etoksyetanol)
  • Formamid
  • N-metylopirolidon, N-etyloirolidon
  • Imidazol i jego pochodne (np. 4-metyloimidazol)
  • Dimetyloformamid

Grupy pracowników najbardziej narażone na działanie czynników reprotoksycznych

Na działanie substancji reprotoksycznych najbardziej narażeni są pracownicy zatrudnieni przy:

  • Produkcji i stosowaniu pestycydów
  • Produkcji i przetwórstwie tworzyw sztucznych
  • Przemyśle gumowym, farmaceutycznym, metalurgicznym, chemicznym
  • Branży kosmetycznej
  • Budownictwie
  • Placówkach ochrony zdrowia
  • Warsztatach samochodowych
  • Zakładach fryzjerskich i kosmetycznych

Nowe obowiązki dla pracodawców

W wyniku zmian w Kodeksie pracy, pracodawcy będą mieli obowiązek:

  1. Rejestrowania prac w warunkach narażenia: Pracodawcy muszą rejestrować wszystkie rodzaje prac narażonych na działanie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym, mutagennym lub reprotoksycznym.
  2. Prowadzenia rejestru pracowników: Pracodawcy muszą prowadzić rejestr pracowników zatrudnionych przy pracach narażonych na ww. czynniki.
  3. Monitorowania stanu zdrowia pracowników: Regularne badania lekarskie pracowników zatrudnionych w warunkach narażenia.
  4. Stosowania środków prewencji: Wdrożenie środków ochrony zbiorowej i indywidualnej w celu minimalizacji narażenia na czynniki reprotoksyczne.
  5. Zgłaszania do odpowiednich organów: Informowanie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i Państwowej Inspekcji Pracy o występowaniu substancji o działaniu rakotwórczym, mutagennym i reprotoksycznym.

Praktyczne zalecenia dla pracodawców

Aby spełnić nowe wymogi prawne i zapewnić odpowiednią ochronę zdrowia pracowników, pracodawcy powinni:

  1. Identyfikacja substancji reprotoksycznych:
    • Przegląd używanych materiałów i konsultacja z dostawcami.
  2. Regularna ocena ryzyka:
    • Systematyczna ocena ryzyka zawodowego z uwzględnieniem aktualnych przepisów i wytycznych.
  3. Eliminacja narażenia:
    • Jeśli możliwe, eliminacja czynników reprotoksycznych lub zamiana ich na mniej szkodliwe substancje.
    • Wdrożenie technicznych i organizacyjnych środków minimalizujących narażenie (np. wentylacja, hermetyzacja procesów).
  4. Regularne badania lekarskie:
    • Zapewnienie regularnych badań lekarskich pracowników.
  5. Regularne pomiary środowiska pracy:
    • Dokumentowanie narażenia i wyników pomiarów.
  6. Szkolenia BHP:
    • Regularne szkolenia pracowników na temat zagrożeń i środków ochrony.
  7. Instrukcje stanowiskowe:
    • Opracowanie i udostępnienie szczegółowych instrukcji dotyczących bezpiecznego postępowania z substancjami reprotoksycznymi.
  8. Ochrona pracowników wrażliwych:
    • Szczególna ochrona kobiet w ciąży i karmiących piersią, w tym przeniesienie na inne stanowisko w razie potrzeby.
  9. Procedury awaryjne:
    • Opracowanie procedur awaryjnych na wypadek narażenia na substancje reprotoksyczne, w tym procedur pierwszej pomocy.

Podsumowanie

Nowelizacja Kodeksu pracy z 29 czerwca 2024 r. znacząco rozszerza zakres ochrony zdrowia pracowników, wprowadzając obowiązki związane z czynnikami reprotoksycznymi. Pracodawcy muszą podjąć szereg działań prewencyjnych i organizacyjnych, aby zapewnić bezpieczne warunki pracy, minimalizując ryzyko narażenia na te szkodliwe substancje.

 

Podobne wpisy